A vitoria do si no referendo constitucional boliviano, celebrado o domingo, debuxa un escenario complexo porque aínda que o presidente Evo Morales obtivo un respaldo suficiente, incluso amplo para os parámetros europeos (segundo as sondaxes roldará o 60%, punto arriba, punto abaixo, aínda que co 34,9% dos votos escrutados, a vantaxe era do 52,9%), tamén é certo que o non triunfou na chamada media lúa, a zona oriental do país, onde catro departamentos (dos nove nos que está dividida Bolivia) deixaron claro o seu rexeitamento. A media lúa non quedou, nin moito menos, aniquilada nin se viu obrigada a presentar a capitulación, como esperaban os representantes do Goberno.
Dende o punto de vista de Morales, a vitoria é suficiente, pero complicada, non só pola clara vitoria do non na zona oriental, se non porque, en conxunto, perdeu algúns puntos respecto a votacións anteriores e, sobre todo, porque empeza a mostrarse un certo rexeitamento nas zonas urbanas. Poderíase dicir que a nova Constitución arrasou nas zonas rurais e campesiñas (cun 82% a favor e un 18% en contra), pero que nas cidades os apoios foron moito máis matizados (52% fronte ao 48%), quizás porque o novo proxecto espertou fortes sospeitas na pequena clase media mestiza.
A vitoria do non na media lúa dará, sen dúbida, forzas á oposición, moi abatida polo pésimo resultado que obtivo fai un ano no nomeado referendo revocatorio.Nesta ocasión demostrou non estar derrotada e ter reforzado o seu poder no oriente, deixando claro que Evo Morales ten maioría, pero non hexemonía territorial.
A oposición non pode, sen embargo, confiarse porque ten tamén serios problemas: non é capaz de romper o teito do 40%, non ten un líder a nivel nacional capaz de competir con éxito na zona occidental do país e non ten un proxecto de ámbito nacional capaz de facerse oco entre a poboación indíxena, maioritaria. Incluso en Chuquisaca, o único departamento con maioría indíxena que ten unha gobernadora, Savina Cuéllar, acérrima detractora de Evo Morales, produciuse practicamente un empate, que quizás termine dando a vitoria a un ou outro por unhas poucas décimas. Nestas condicións, é moi probable que a nova Constitución non mellore a gobernabilidade do país, se non que a súa aplicación dea orixe a novos conflitos. "Con este resultado, o presidente Morales ten que comprender que non pode construír o novo país que pretende crear", asegurou Branko Marinkovic, presidente do Comité Cívico de Santa Cruz, o organismo autonomista que encabezou ata agora a "rebelión" da media lúa. A oposición esforzouse inmediatamente en construír unha imaxe de "empate técnico" (tendo en conta o ámbito territorial), que obrigue a Evo Morales e ao seu Goberno a embarcarse na negociación dun gran pacto nacional.
A idea é negociar a aplicación dos estatutos de autonomía xa aprobados nos departamentos rebeldes, en moitos aspectos radicalmente contraditorios co contido da nova Constitución. Óscar Ortiz Antelo, presidente do Senado, un órgano no que Morales non ten maioría, pagou onte un anuncio na prensa para defender a idea dese pacto nacional que, en realidade, quere deixar sen efecto parte da nova Constitución.
As primeiras reaccións de Morales non indican, nin moito menos, que estea considerando esa posibilidade. Pouco despois de coñecerse o resultado da consulta, Morales saíu ao balcón do Palacio Quemado, en La Paz, para felicitar aos seus seguidores. "Aquí non hai ningún empate", dixo. "Aquí non hai ningunha media lúa, senón unha lúa chea, coa unidade do pobo boliviano". Apoiándose nese 60% de voto favorable á nova Constitución (e no 78% de respaldo ao límite da extensión máxima das explotacións agrarias a 5.000 hectáreas), o presidente anunciou a re- fundación dunha nova Bolivia, na que acabouse co colonialismo, o neoliberalismo e o latifundio.
O presidente, que se someterá en poucos días a unha operación cirúrxica debido a un problema nasal, non ofreceu ningún pacto, pero deixou aberta a porta á "coordinación" necesaria para poñer en marcha a Constitución. A meirande parte dos analistas considera que Morales, que pode presentarse a un segundo mandato presidencial, está analizando a posibilidade de adiantar as eleccións e non esperar ata 2010 para someterse de novo ás urnas.
Fonte:El País
Máis información