- O país africano enfronta unha das taxas máis altas de matrimonio infantil do mundo, con máis do 53% das mulleres de entre 20 e 24 anos casadas antes de cumprir a maioría de idade.
- As unións infantís forzadas xeran graves consecuencias como o abandono escolar, o embarazo precoz, a exposición ao VIH/SIDA, problemas de saúde sexual reprodutiva e a perpetuación da pobreza.
A Fundación Vicente Ferrer (FVF) dá un firme paso para erradicar o matrimonio infantil e a violencia de xénero coa implementación dun programa integral na provincia de Gaza, Mozambique. A actuación conta co apoio e colaboración da Xunta de Galicia, Gobierno de Navarra, Goberno da Rioxa; os concellos de Santander, Amurrio, Albacete, Berango, Haro, Adestra e Navarrete e a Deputación de Albacete.
Con máis do 53% das mulleres de entre 20 e 24 anos casadas antes da maioría de idade, Mozambique figura entre os países con maior incidencia de matrimonio infantil do mundo. Para erradicar as consecuencias das unións forzadas, a FVF deseñou unha estratexia que combina prevención, protección, empoderamento e cambio de normas sociais cun dobre propósito: atender as necesidades inmediatas das nenas, nenos e adolescentes en situación de vulnerabilidade, e transformar as estruturas sociais e culturais que perpetúan a vulneración dos seus dereitos. O programa vira ao redor de catro grandes eixos.
Rede comunitaria formada e activa
Cunha participación destacada de mulleres, impúlsase e fortalece unha rede de 74 persoas encargadas de representar o compromiso coa erradicación do matrimonio infantil e a violencia de xénero. Opérase con protocolos de prevención, derivación e protección.
Infancia e adolescencia empoderadas
O programa inclúe clubs de infancia e adolescencia, nos que os menores aprenden e reflexionan sobre dereitos, igualdade de xénero, saúde sexual reprodutiva, prevención de embarazos precoces e toma de decisións formadas.
Unha das consecuencias das unións forzosas é a perpetuación da pobreza. Para paliar esta secuela, estas nenas e nenos tamén terán acceso a grupos de aforro e préstamo para reducir a vulnerabilidade económica e apoiar a continuidade educativa. Para iso, o proxecto contempla o rexistro legal de 1.400 nenos, clave para o acceso a educación, saúde e protección social.
Comunidades comprometidas
Por unha banda, promóvense diálogos comunitarios con poboación adulta para comprender o impacto físico, emocional e social do matrimonio infantil e a violencia baseada no xénero e impulsar de maneira proactiva cambios de actitudes profundamente enraizadas, especialmente nas zonas rurais. Doutra banda, os homes reciben sesións específicas para promover unha masculinidade transformadora baseada na igualdade e o respecto.
Todo iso está articulado por líderes locais relixiosos e tradicionais (claves para entender o devir social das comunidades mozambiqueñas). O proxecto promove que estes líderes mobilicen ás comunidades e actúen como transformadores sociais desde dentro e cun profundo respecto cara á identidade cultural.
Incidencia política
O proxecto promove a participación das comunidades na esfera pública e política. Este factor é clave para trazar plans de acción comunitarios derivados dos diálogos e a elevación das propostas ás autoridades correspondentes.
Co fin de promover o acceso á información e concienciación sobre os dereitos da infancia e a prevención do matrimonio infantil deseñáronse campañas en radios comunitarias, organizando mobilizacións públicas para erradicalo. Trabállase en redes provinciais e nacionais para compartir datos crave e fortalecer accións a nivel local, provincial e nacional, a través a CECAP (Coalición para a Eliminación das Unións Prematuras) e do grupo de traballo do Ministerio de Xénero, Infancia e Acción Social, en relación ao PNAC III (Plano Nacional de Acção para a Criança).
Contexto de urxencia
O matrimonio infantil en Mozambique é consecuencia de factores estruturais do contexto: pobreza extrema, normas patriarcais, pouco acceso a información, sistemas de protección fráxiles e escaso empoderamento de nenas e mulleres. As súas consecuencias ?abandono escolar, embarazos precoces, maior exposición ao VIH/SIDA, afectacións á saúde sexual e reprodutiva, violencia de xénero e perpetuación da pobreza? vulneran dereitos fundamentais e alargan as brechas de desigualdade. Este programa aborda as causas e as consecuencias de forma simultánea para romper o ciclo.
A intervención beneficiará directamente a un total de 16.402 persoas: 6.720 nenas, 2.880 nenos, 4.480 mulleres, 1.920 homes, 320 líderesas e líderes comunitarios tradicionais, relixiosos e outras persoas influentes da comunidade, 3 radios comunitarias, 5 estruturas e institucións locais e 70 membros das RC e 4 do equipo de supervisión do distrito. Esta poboación inclúe nenas, nenos e adolescentes de entre 10 e 18 anos, tanto escolarizados como non escolarizados; pais, nais, coidadores, profesorado e persoas adultas en xeral; así como actores comunitarios claves como facilitadoras/é, mentores/as e supervisores/as que serán formados para desempeñar un rol activo na implementación do proxecto.