ACOMPAÑAMENTO A FAMILIAS DE DESPRAZAMENTO FORZADO NO SEU PROCESO DE REASENTAMENTO SOCIECONÓMICO NO MUNICIPIO DE BARRANCABERMEJA

A violencia en Colombia converteuse nunha situación crónica nos últimos 50 años. O Magdalena medio concíbese como unha rexión de gran riqueza. A súa importancia estratéxica en canto á localización e á riqueza natural foron conducido a que esta rexión, lonxe de ser próspera economicamente sexa dende hai máis de dúas décadas de especial atención para os grupos armados que interveñen no conflito colombiano. Esta rexión é unha das que máis fortemente viviu o conflito armado interno que vive o país, dada a súa situación xeográfica estratéxica e as súas riquezas. Alí o conflito de intereses evidenciouse de maneira máis crúa que noutras zonas do territorio nacional. Alí tanto os actores armados ilegais (guerrilla e paramilitares), como as forzas armadas do Estado (policía e exército), e actualmente as bandas criminais pelexaron o control do territorio por décadas. Esta loita causou historicamente un grande índice de mobilidade humana na rexión e un número de poboación desprazada que a pesar de ser cada vez menos visible dada a chegada “gota a gota" das persoas ou familias, segue crecendo.
Pola súa parte, o municipio de Barranca Bermeja sitúase como o primeiro en recepción de poboación vítima de desprazamento forzado na rexión con 42.074 persoas segundo cifras oficiais en decembro de 2009, onde a demanda das persoas continúa sendo alternativas de subsistencia e acceso a dereitos.
En medio de tal situación, comezáronse accións para o apoio a procesos de restablecemento e acceso a terras, o cal lle dá mérito ao apoio do Estado, á sociedade civil e á cooperación internacional, de modo que sexa posible dar pasos cara á superación dos efectos do conflito armado.
As consecuencias do conflito armado ocasionaron unha visible crise humanitaria cuxo signo máis evidente no desprazamento forzado de colombianos tanto no ámbito interno como cara a países veciños a onde acoden en busca de refuxio.
As cifras oficiais reportan dende o ano 1997 ata o 30 de xuño de 2009 un acumulado de persoas en situación de desprazamento forzado no ámbito interno de 3.115.266, dos cales 1.124.198 foron nenos e nenas de 0 a 18 anos. O que estaría representando case o 10% da poboación colombiana nunha situación de desarraigamento no ámbito mundial coloca a Colombia como o país con máis desprazados internos despois de Sudán.
Ante esta perspectiva os dereitos da poboación en situación de desprazamento son de difícil acceso no ámbito da atención humanitaria, dos dereitos á xustiza, a verdade e a reparación naquel proceso de xustiza transicional implantado pola lei 975 e así, quedan sometidos ao asistencialismo orientado á poboación pobre en xeral sen considerar os enfoques diferenciais que deben ser atendidos dada a súa vitimización polo crime de desprazamento forzado.
No ámbito rexional, en Barranca Bermeja séguense presentando constantes desprazamentos cara ao casco urbano como produto do conflito rural e dos intereses económicos derredor de cultivos ilícitos e da explotación de minas auríferas na rexión. Estes desprazamentos non obstante, xa non ocorren en masivas cantidades, como sucedeu cara a finais da década dos 90 e aínda nos primeiros anos do actual decenio, o que, sen dubida, invisibilizou cada vez máis o fenómeno na rexión. Durante os últimos anos, as accións emprendidas en materia de atención á poboación en situación de desprazamento na rexión seguiron sendo altamente deficientes. Acción Social, entidade encargada de atender a poboación desprazada e de garantir o cumprimento dos dereitos desta poboación, segue sendo ineficaz no momento de lle dar cumprimento ao seu mandato legal. As demoras nos trámites para resolver os requirimentos da poboación xeraron un incremento nos mecanismos de exixibilidade interpostos á entidade.
Resáltase que a organización de poboación desprazada é forte e ten representación no Comité Municipal e Departamental, de aí que se estea xerando unha forte presión cara á xeración de alternativas de restablecemento socioeconómico, acceso a terras e produtividade