Proxectos

Avaliación do impacto do cambio climático en humidais altoandinos para deseñar estratexias de adaptación para comunidades locais vulnerables (Puna resiliente): Ensaio piloto no nevado Coropuna (Perú)

O Proxecto de Intervención na Contorna do Coropuna ten como obxectivo principal conservar e protexer os valiosos bofedales altoandinos, en intima conexión coa criosfera desta rexión, incluíndo os glaciares e o permafrost. Estes ecosistemas desempeñan un papel crucial como reguladores da auga e son o sustento das comunidades locais agropastoriles que dependen deles para a súa subsistencia. No marco do proxecto, implementaranse accións específicas para mellorar as condicións de vida das comunidades locais e fortalecer a súa resiliencia fronte ao cambio climático.

Ano: 
2023
Instrumento de financiamento: 
Convocatoria Proxectos no exterior outros axentes
Rexión: 
América do Sur
País: 
PERÚ
Zona de actuación: 
Arequipa (departamento)
Axentes: 
UNIVERSIDADE DE SANTIAGO DE COMPOSTELA
Contraparte: 

Asociación Especializada para o Desenvolvemento Sostible (AEDES)

Código CRS: 
14015 - Protección recursos hídricos
41030 - Biodiversidade
41040 - Protección do patrimonio
41050 - Control / prevención de inundacións
41081 - Educación / formación medioambiental
41082 - Investigación medioambiental
Obxectivos: 

Xeral: Mellorar a calidade de vida das familias vulnerables das comunidades de Unru e Tuallqui aplicando estratexias e prácticas de adaptación ao cambio climático e resiliencia, sustentado en información confiable sobre o seu impacto nos recursos naturais, bofedales, pasteiros e dispoñibilidade de auga na súa comunidade.

Específicos:

OE1. Estudo científico nos bofedales do Coropuna para reconstruír a súa evolución histórica e avaliar a súa resposta ao cambio climático.

OE2. Mellorar a toma de decisións, definición de políticas e deseño de estratexias de adaptación e resiliencia replicables a nivel nacional e internacional, facilitando a realización de estudos e avaliacións do impacto do cambio climático nos humidais e pasteiros altoandinos, involucrando a voluntarios da comunidade de Unru.

OE3. Fortalecer a xestión de financiamiento das organizacións comunais de Unru e Tuallqui para reducir a súa vulnerabilidade, en base ao deseño de plans de acción factibles sustentados en diagnósticos rápidos sobre a situación dos seus recursos naturais fronte ao cambio climático.

OE4. Promover a aplicación de prácticas adaptativas para reducir os efectos do cambio climático traballando módulos demostrativos con líderes innovadores resilientes que viven en comunidades orixinarias en cabeceira de microcuenca.

Resultados e actividades: 

RESULTADOS ESPERADOS DO OBXECTIVO ESPECÍFICO 1

RE 1.1. Organizacións e entidades de investigación e de desenvolvemento, contan con estudos e avaliacións do impacto do cambio climático nos humidais e pasteiros altoandinos para tomar decisións, definir políticas e deseñar estratexias de adaptación e resiliencia replicables a nivel nacional e internacional.

A.1.1.1. Cóntase cun centro comunitario para a vixilancia dos impactos do cambio climático no nevado Coropuna.

A.1.1.2. Preténdese dispoñer dun estudo de avaliación do impacto do cambio climático en humidais altoandinos

A.1.1.3. Formación de voluntariado da comunidade local de Unro para o mantemento da rede de monitorización ambiental.

A.1.1.4. Difusión nas comunidades locais dos obxectivos e beneficios do proxecto mediante talleres e seminarios (en coordinación co Compoñente 2)

RE 1.2: Organizacións comunais de Unru e Tuallqui avalían a situación dos seus recursos naturais fronte ao cambio climático e deseñan plans de acción factibles para xestionar financiamiento para a súa execución.

A.1.2.1. Diagnóstico rápido das microcuencas.

A.1.2.2. Talleres participativos de mapeo de recursos naturais nas microcuencas Unru e Tuallqui.

A.1.2.3. Talleres de priorización de prácticas que reduzan vulnerabilidades fronte ao cambio climático.

A.1.2.4. Elaborar documentos plan de acción para manexo de recursos naturais e reducir vulnerabilidades.

A.1.2.5. Talleres de difusión con organizacións comunais, usuarios da auga e centros educativos.

A.1.2.6. Participar en reunións e foros sobre adaptación e cambio climático para compartir a experiencia.

RE 1.3: Familias de comunidades campesiñas en cabeceira de microcuenson resilientes e reducen a súa vulnerabilidade aplicando estratexias ou prácticas de adaptación para os efectos do cambio climático.

A.1.3.1. Capacitar en prácticas de manexo de bofedales e pasteiros altoandinos.

A.1.3.2. Abonamento e replanteo de pastos.

A.1.3.3. Conservación e reforestación de bosques nativos.

A.1.3.4. Construción ou reacondicionamiento de espellos de auga, reservorios rústicos ou qochas en terra.

A.1.3.5. Construción ou reacondicionamento de canles rústicas.

A.1.3.6. Capacitar en boas prácticas de manexo de rabaños.

A.1.3.7. Construír alpendres demostrativos.

A.1.3.8 Campañas preventivas de sanidade animal.

A.1.3.9. Capacitar en boas prácticas de vivenda saudable.

A.1.3.10. Aplicación de prácticas de ordenamento e hixiene das vivendas familiares.

A.1.3.11. Implementación de sistemas de calefacción por paredes solares (“Casiñas quentes”).

A.1.3.12. Instalación de sistemas familiares de potabilización da auga

A.1.3.13. Implementación de sistemas de calefacción por paneis solares.

 

RESULTADOS ESPERADOS DO OBXECTIVO ESPECÍFICO 2:
RE 2.1. Cóntase cun centro comunitario para a vixilancia dos impactos do cambio climático no nevado Coropuna.

A.2.1.1. Construción dun centro comunitario en Unru, que servirá á súa vez como centro de apoio ao proxecto, coa autorización da comunidade de Unro

A.2.1.2. Campaña de campo. Estudo in situ dos bofedales e o seu estado actual de conservación. Mostraxe e toma de mostras sobre o terreo.

A.2.1.3. Instalación de rede de monitorización de variables ambientais vinculadas á dinámica dos Bofedales.

RE 2.2. Disponse de estudos de avaliación do impacto do cambio climático en humidais altoandinos

A.2.2.1. Recuperación de testemuñas profundas de bofedales

A.2.2.2. Avaliación da evolución futura dos bofedales a partir do coñecemento paleoambiental.

RE 2.3. Cóntase con metodoloxías de avaliación participativa que involucra a voluntarios da comunidade, aplicando estratexias de comunicación para difundir a información xerada polos estudos en espazos locais, nacionais e internacionais.

A.2.3.1. Formación de voluntariado da comunidade local de Unro para o mantemento da rede de monitorización ambiental.

A.2.3.2. Difusión nas comunidades locais dos obxectivos e beneficios do proxecto mediante talleres e seminarios (en coordinación co Compoñente 2).

 

RESULTADOS ESPERADOS DO OBXECTIVO ESPECÍFICO 3:

RE 3.1. Disponse de diagnósticos rápidos de caracterización de recursos naturais (auga, humidais, bosques e pasteiros) a nivel das microcuencas Unru e Tuallqui.

            A.3.1.1. Diagnóstico rápido do sistema hídrico, bofedales e pasteiros das microcuencas.

            A.3.1.2. Talleres participativos de mapeo de recursos naturais nas microcuencas Unru e Tuallqui.

RE 3.2. Cóntase con Plans de acción comunal de recuperación e manexo de recursos naturais.

A.3.2.1.Talleres de priorización de prácticas que reduzan vulnerabilidades fronte ao cambio climático.

A.3.2.2. Elaboración de documentos plan de acción para manexo de recursos naturais e reducir vulnerabilidades.

 
RE 3.3. Fortaleceuse capacidades de xestión e liderado de directivos, principalmente mulleres, na aplicación de estratexias de incidencia para tramitar apoio na implementación dos seus Plans de Acción.

A.3.3.1. Talleres de xestión e liderado con enfoque de xénero.

A.3.3.2. Talleres de sensibilización e difusión de resultados de diagnóstico e plan de acción dirixido a organizacións comunais, usuarios da auga e centros educativos.

A.3.3.3. Participación en reunións e foros sobre adaptación e cambio climático para compartir a experiencia.

 

RESULTADOS ESPERADOS DO OBXECTIVOS ESPECÍFICO 4:

RE 4.1: Promóvese a aplicación de boas prácticas de manexo de recursos naturais (auga, chan, bofedales, pasteiros).

            A.4.1.1. Capacitación en prácticas de manexo de bofedales e pasteiros altoandinos.

            A.4.1.2. Módulos demostrativos de abonamento e replanteo de pastos.

A.4.1.3. Construción ou reacondicionamiento de espellos de auga, reservorios rústicos ou qochas en terra demostrativos.

            A.4.1.4. Construción ou reacondicionamiento de canles rústicas demostrativas.

RE 4.2: Promóvese a aplicación de boas prácticas de manexo de rabaños (llamas, alpacas, vicuñas)

            A.4.2.1. Capacitación en boas prácticas de manexo de rabaños (alpacas e llamas).

            A.4.2.2. Construción de alpendres demostrativos.

            A.4.2.3. Campañas preventivas de sanidade animal.

 
RE 4.3: Promóvese a aplicación de boas prácticas de vivenda saudable para familias

            A.4.3.1. Capacitar en boas prácticas de vivenda saudable

            A.4.3.2. Prácticas demostrativas de ordenamento e hixiene das vivendas familiares.

            A.4.3.3. Implementación de sistemas demostrativos de calefacción por paredes solares (casiña quente).

            A.4.3.4. Instalación de sistemas familiares de potabilización da auga demostrativos.

            A.4.3.5. Implementación de luz fotovoltaica no fogar.

Poboación beneficiaria: 

Directa: 255 (94 homes; 77 mulleres; 39 nenos; 45 nenas)

Indirecta: 2.319 (945 homes; 833 mulleres; 306 nenos; 235 nenas)

 

Axudas: 

Axuda Xunta de Galicia: 152.180,81€ (60.872,32€ en 2023 e 91.308,49€ en 2024)