Mellorada a abordaxe integral, interinstitucional e comunitaria, da prevención e atención das mulleres sobreviventes da violencia baseada en xénero (VBX), favorecendo o acceso aos servizos de saúde desde un enfoque de pertinencia cultural nos municipios de Santa Cruz e Chisec de Alta Verapaz. Guatemala
Médicos do Mundo e a Dirección da Área de Saúde de Alta Verapaz (DASAV) teñen un histórico de traballo complementario desde hai anos. Tras unha fase de proxectos dirixidos á Saúde Sexual e Reprodutiva no departamento, iníciase un programa máis focalizado cara á abordaxe da VBX ante a situación que viven as mulleres Q’eqchi’é e Poqomchi’é na rexión, priorizando municipios e localidades segundo identificábanse necesidades e/ou avances.
No presente proxecto trátase de continuar traballando esta estratexia, focalizando nun municipio do sur (Santa Cruz) de maioría maia Poqomchi’, e un municipio do norte do departamento (Chisec) de maioría maya Q’eqchi’.
Nesta proposta faise mención á abordaxe en prevención e atención integral da Violencia Baseada en Xénero (VBX), aínda que con especial énfase á violencia contra as mulleres (VCM).
Os estereotipos de xénero, discriminación ao indíxena, indiferenza e violencia cara ás mulleres en todas as súas expresións, sumados ás débiles respostas para a prevención e a atención da VBX desde as institucións e as propias comunidades, xustifican poñer o foco non só na resolución do problema senón tamén nas maneiras de abordalo. E a este respecto, o proxecto aposta por estratexias innovadoras que van achegar eficacia e adecuación ás respostas que en Alta Verapaz, de maioría maia, déanse á VBX e VCM: Unha xestión do coñecemento construída desde o local e un enfoque de pertinencia cultural para abordar o xénero e as masculinidades.
O proxecto está avalado a nivel do sector de saúde (DASAV) como contraparte comprometida na continuidade das estratexias de abordaxe á VBX e VCM; a nivel municipal (Chisec e Santa Cruz) e a nivel das Redes de Derivación interinstitucionais. Ten respaldo do CUNOR da Universidade de San Carlos, para os procesos de xestión do coñecemento e as sinerxías co sector de saúde nos procesos de formación do persoal. A Coordinadora de Mulleres de Alta Verapaz (CODEMAV), aliada no proxecto, compromete o enfoque da pertinencia cultural e as novas masculinidades na abordaxe da VBX e a VCM.
Dirección da Área de Saúde de Alta Verapaz
Obxectivo xeral: Contribuír á diminución da Violencia Baseada en Xénero (VBX), en particular a violencia contra as mulleres indíxenas maias Poqomchi’ e Q’eqchi’, no Departamento de Alta Verapaz, Guatemala.
Obxectivo específico: Mellorada a abordaxe integral, interinstitucional e comunitario, da prevención e atención das mulleres sobreviventes de VBX, favorecendo o acceso aos servizos de saúde desde un enfoque de pertinencia cultural nos municipios de Santa Cruz e Chisec de Alta Verapaz.
RE1: Melloradas as competencias técnicas e a sensibilidade en enfoques de xénero, dereitos e pertinencia cultural dos actores institucionais dos Distritos de Saúde, Direccións Municipais da Muller e das Redes de Derivación Central e da Franxa Transversal de Alta Verapaz con respecto á prevención e atención integral a sobreviventes de VBX.
A.1.1: Formación ao persoal de saúde dos dous Distritos e dos Comités de Atención de Violencias (CAV): en protocolos de atención, detección, normas, roteiros de referencias, rexistro de casos e enfoques (dereitos, xénero, intercultural).
A.1.2: Fortalecemento das Salas Situacionais de Saúde para a inclusión de datos de violencia contra as mulleres nos distritos e postos de saúde; rexistro de datos de forma mensual e trimestral.
A.1.3: Formación a parteiras na detección de casos de violencia contra a muller a nivel distrito e postos de saúde.
A.1.4: Capacitación e acompañamento ás Direccións Municipais da Muller (DMM) dos 2 municipios na elaboración de plans operativos de prevención e atención para a VBX e a súa implementación cun enfoque de pertinencia cultural.
A.1.5: Organización dos espazos de coordinación interinstitucional para a atención integral da VBX nos 2 municipios (nivel local). Para análise, seguimento dos casos pendentes de resposta e capacitacións aos actores.
A.1.6: Apoio técnico ás Redes de Derivación de Cobán e da Franxa Transversal (nivel rexional): en metodoloxías prevención, atención e incidencia, organización de reunións e conformación mesas técnicas de seguimento de casos.
A.1.7: Encontro para sistematización de boas prácticas na abordaxe de casos VBX entre as Redes de Derivación de Cobán e da Franxa Transversal.
A.1.8: Apoio técnico na posta en marcha do Albergue de Chisec para a atención de mulleres sobreviventes de VBX (protocolos, cumprimento de criterios para a atención, organización e loxística).
RE2: Melloradas as capacidades e a sensibilidade das mulleres e os membros dos COCODES dos municipios de Chisec e Santa Cruz nos enfoques de dereitos, xénero e masculinidades, facendo énfase na promoción de espazos interculturais para a prevención e atención integral a sobreviventes de Violencia Baseada en Xénero.
A.2.1: Talleres de formación e sensibilización a mulleres das comunidades priorizadas de Chisec e Santa Cruz sobre prevención da VBX desde un enfoque de pertinencia cultural, dereitos e novas masculinidades.
A.2.2: Acompañamento ás representantes dos grupos de mulleres de ambos municipios nos espazos de incidencia a nivel municipal (COMUDE, Dirección Municipal da Muller, Redes de Derivación).
A.2.3: Talleres de formación e sensibilización aos Comités Comunitarios de Desenvolvemento (COCODES) de Santa Cruz e Chisec sobre prevención da VBX desde un enfoque de pertinencia cultural, dereitos e novas masculinidades.
A.2.4: Facilitación dun Encontro inter-xenérico (mulleres lideresas e COCODES) en cada municipio para a prevención da VBX desde un enfoque de pertinencia cultural, dereitos e novas masculinidades.
RE3: Promovido un proceso de sensibilización respecto á VBX, favorecendo a comunicación local e departamental para a difusión das estratexias de prevención e atención ás sobreviventes, con énfases na participación efectiva da comunidade, especialmente mulleres e novas, en todo o proceso de información e comunicación.
A.3.1: Eventos públicos de lanzamento e peche do proxecto en coordinación cos socios, autoridades e comunidades priorizadas do proxecto. Rolda de prensa, difusión do proxecto e presentación final de resultados e sistematización experiencias.
A.3.2: Gravación e edición de radio teatros en Q’eqchi’ e Poqomchi’ sobre prevención da VBX e difusión dos roteiros de atención.
A.3.3: Organización dun Certame fotográfico departamental que aborde aspectos da prevención e atención da VX.
A.3.4: Organización de Feiras xuvenís de saúde nos dous municipios priorizados (prevención VBX, VCM e prevención embarazos en adolescentes).
A.3.5: Participación na organización de Festivais Municipais de datas emblemáticas para a prevención da VBX.
RE4: Aumentada a xestión do coñecemento a través de procesos de formación, investigación e sistematización que favoreza o coñecemento da realidade da VBX na poboación Q’eqchi´ e Poqomchi’ e contribúa a mellorar as estratexias de actuación de prevención e atención.
A.4.1: Incorporación ao Albergue de Chisec dun profesional da psicoloxía (EPS), en proceso de formación no CUNOR, para a prevención e atención de casos de VBX ingresados no Albergue e realización dunha investigación relevante sobre a atención de casos de VBX e VCM.
A.4.2: Intercambios entre mulleres universitarias e mulleres Q’eqchi’ e Poqomchi’ sobre as súas experiencias respecto á VBX (xeración de diálogos aprendizaxe).
A.4.3: Realización dunha investigación sobre as barreiras e propostas de abordaxe á VBX desde as vivencias de homes e mulleres Q’eqchi e Poqomchi’.
A.4.4: Sistematización da experiencia do proxecto realizada polos socios e aliados.
A.4.5: Reunións periódicas dos socios e aliados para seguimento e vixilancia da execución do proxecto.
Directa: Homes (220), Mulleres (629), Nenas (39)
Indirecta: Homes (63.352), Mulleres (66.733), Nenos (26.593), Nenos (27.545)
Axuda Xunta de Galicia: 174.994,94 € (2019: 69.998,06 €; 2020: 104.996,88 €)