TI TAMÉN CONTAS: historias fiadas de mulleres rurais para crear unha cidadanía crítica e con conciencia feminista

Galicia caracterízase polo seu alto grao de ruralidade, marcado por unha poboación dispersa, o envellecemento demográfico e un tecido comunitario activo sostido por redes veciñais, asociativas e familiares. Neste contexto, as mulleres representan aproximadamente a metade da poboación rural, aínda que seguen a enfrontarse a desigualdades estruturais no acceso á terra, á propiedade das explotacións, á participación nos órganos de toma de decisións e á brecha de xénero nos sectores agrícola e cooperativo.

A escala global, as mulleres rurais constitúen aproximadamente unha cuarta parte da poboación mundial e desempeñan un papel fundamental na produción de alimentos, especialmente en rexións de África, Asia e América Latina. Non obstante, seguen a enfrontarse a importantes barreiras no acceso aos recursos produtivos, á participación política e económica e ao recoñecemento do traballo de coidados. Tanto en Galicia como en contextos do Sur Global, a súa contribución esencial á sustentabilidade dos territorios contrasta fortemente coas persistentes desigualdades no acceso aos recursos, ás oportunidades e aos espazos de toma de decisións. Desde unha perspectiva de interdependencia global, o diálogo entre as experiencias de Galicia, Mozambique e a India permítenos identificar dinámicas compartidas de desigualdade de xénero vinculadas aos sistemas de produción, ao traballo de coidados e á sustentabilidade da vida, promovendo unha comprensión crítica das conexións entre as realidades locais e os desafíos globais.

As accións de Educación para o Desenvolvemento e Cidadanía Global foron tradicionalmente máis intensivas nas zonas urbanas debido á concentración de recursos educativos, culturais e institucionais. Non obstante, os territorios rurais constitúen espazos estratéxicos para fomentar procesos transformadores grazas á forza das súas redes comunitarias e ao valor dos coñecementos e experiencias que posúen. En liña coa historia de cooperación da Fundación Vicente Ferrer nas zonas rurais do Sur Global, o programa implementarase nos concellos de Ames, Melide, Negreira e Rois, traballando coas asociacións de mulleres rurais como axentes clave para a construción da cidadanía global desde os seus territorios.

A través dun proceso participativo de obradoiros e espazos de intercambio, as participantes construirán unha narrativa colectiva baseada nas súas historias de vida, coñecementos e experiencias. Este proceso culminará nunha publicación que tamén incluirá testemuños de mulleres rurais de Mozambique e a India, promovendo o recoñecemento mutuo, a aprendizaxe compartida e a construción de conexións entre territorios.

O programa tamén incorpora unha dimensión interxeracional, coa participación de nenos e nenas das escolas dos concellos onde se atopan as asociacións, orientada a fortalecer a transmisión do coñecemento, a memoria rural e os valores comunitarios, contribuíndo á valoración do coidado, a igualdade e a sustentabilidade como elementos centrais para a construción de sociedades máis xustas.

No seu conxunto, a proposta estrutúrase desde unha perspectiva feminista, interseccional e de cidadanía global, promovendo o recoñecemento das mulleres rurais como axentes de transformación social e fomentando a reflexión crítica e a acción colectiva contra as desigualdades de xénero presentes tanto en Galicia como a nivel mundial.