Proxectos

Vixilancia e evolución comparativa de actuacións agroforestais no Corredor Seco de Guatemala

O Corredor Seco abarca o 11.8% da superficie de Guatemala; nel, o bosque tropical caducifolio é o tipo de vexetación potencial dominante, o cal se atopa moi decimado e degradado debido á actividade antropozoógena. Tal deforestación afecta o ciclo hidrolóxico e provoca fenómenos erosivos graves. As familias máis desfavorecidas, maiormente da etnia chortí, apenas teñen terreos da súa propiedade para cultivar, concentrando esta actividade en pequenas porcións de terra comunal próximas ás súas vivendas. O Cambio climático afecta as súas colleitas provocando períodos de seca causantes da baixa produtividade das colleitas, o que conleva situacións graves de inseguridade alimentaria. Coa instalación da patente “árbore de choiva”, a achega “extra” de auga, fornecido aos cultivos cando máis o necesitan, axuda a paliar a situación comentada. Prevese incorporar a patente a cultivos perennes (iuca e chaya) dentro dos hortos comunitarios seleccionados, nos cales, á súa vez, haberá réplicas dos mesmos sen o dispositivo.

 

Ano: 
2023
Instrumento de financiamento: 
Convocatoria de investigación para o desenvolvemento
Rexión: 
Centroamérica e Caribe
País: 
ESPAÑA
GUATEMALA
Axentes: 
UNIVERSIDADE DE SANTIAGO DE COMPOSTELA
Código CRS: 
11430 - Formación superior técnica e de dirección
43082 - Institucións científicas e de investigación
Obxectivos: 

Obxectivo xeral: Xerar resiliencias fronte aos efectos do cambio climático en comunidades con problemática alimentaria e de desnutrición no Corredor Seco Oriental de Guatemala.

Obxectivos específicos:

            OE1. Diminuír os efectos da variabilidade climática sobre a produción agrícola nos hortos comunitarios, mediante o desenvolvemento de ferramentas tecnolóxicas (Árbore de choiva) e prácticas de restauración ecolóxica que xeren novas resiliencias.

            OE2. Constatar o aumento da produción de alimentos nos hortos comunitarios mediante a vixilancia e seguimento dos parámetros seleccionados tanto en plántalas testemuña como nas asociadas ás árbores de choiva.

            OE3. Diminuír o impacto da seca por medio das árbores de choiva e, consecuentemente, contribuír a minimizar o risco de crise alimentaria e de mortalidade infantil.

            OE4. Comprobar o efecto do uso da “árbore de choiva” sobre a nutrición das persoas das comunidades.

            OE5. Mitigar o risco dos desastres naturais e dos procesos de erosión e degradación de chans mediante a restauración forestal de áreas sensibles dentro das comunidades.

            OE6. Fomentar o uso da dispositiva “árbore de choiva” entre os campesiños para que o adopten de forma autónoma a futuro nos seus hortos.

Resultados e actividades: 

O groso do traballo previsto consistirá nas mostraxes e a toma de datos das variables contempladas nos diferentes hortos comunitarios onde se implementou a experiencia. Para iso, prevese contratar a unha persoa en Guatemala, a través de ACH (ONG Acción Contra a fame), con experiencia no ámbito da agricultura e o traballo comunitario. Dirixida e asesorada polo investigador da Universidade San Carlos, e baixo o paraugas de cobertura territorial achegada por ACH, será a encargada da recompilación e organización da información xerada, previo ao seu envío para o tratamento estatístico e interpretación a España.

Durante os 12 meses previstos do proxecto esta persoa visitará polo menos unha vez ao mes cada unha das comunidades contempladas. Previamente coordinará cos encargados dos hortos comunitarios as visitas e datas previstas co fin de optimizar o tempo e os recursos, así como para escoitar de primeira man os aspectos que deban considerarse no desenvolvemento das experiencias. As visitas ás comunidades contemplan as seguintes actividades:

- Montaxe das estruturas requiridas da patente “árbore de choiva”.

- Seguimento e vixilancia dos parámetros considerados (medicións: diámetro do talo principal e ramas secundarias aleatorias, altura media), peso obtido da produción e contraste con plantas que non teñen dispositivo.

- Realización de enquisas con poboación local e ACH para coñecer o desenvolvemento da experiencia no contexto dos hortos, as árbores de choivas e as especies utilizadas. - Realización de trampeo e capturas entomológicas nos hortos familiares/comunitarios.

- Establecemento de medidas correctoras mediante un plan de manexo integrado das principais pragas.

- Control do estado nutricional das persoas das comunidades.

- Actividades comunitarias de restauración.

Outras actividades relacionadas co anterior estarán dirixidas á compra e colecta de sementes, pugas, plantones ou outros materiais vexetativos para a súa propagación e uso tanto nos cultivos como na restauración de terreos.

Axudas: 

Axuda Xunta de Galicia: 30.000 € (15.000 € en 2023 e 15.000 € en 2024)