Mellora da calidade de vida en Villa Lamadrid, Lomas de Zamora e análise das vulnerabilidades da poboación de adultos maiores do ámbito de influencia do Centro de Xubilados na Municipalidade de Avellaneda. Gran Bos Aires - República Argentina

 A poboación de Vila Lamadrid non difire en moito da doutros barrios próximos e similares que proliferaron entre os últimos 20 anos do século XX e principios do XXI, ocupando terras fiscais en terreos contiguos a arroios e ao Regato (curso de auga altamente contaminado que en parte divide o Gran Bos Aires da Cidade Autónoma de Bos Aires). O barrio está composto por un total de 30.000 residentes fixos aproximadamente e en iguais proporcións de homes e mulleres. A poboación economicamente activa é de aproximadamente 11.000 a predominio feminino (58%).
A poboación beneficiaria das actividades de capacitación en oficios será da orde dos 370 residentes barriales nun 60% de sexo masculino e 60% menores de 40 anos.
As beneficiarias dos talleres de promoción e prevención en saúde serán da orde das 450 mulleres e a distribución etárea prevista é de 300 mulleres entre 17 e 45 anos e o resto maiores de 45 a 70 anos.
O barrio é dunha alta densidade poboacional, as familias contan cunha media de 3 fillos por familia e nalgúns casos con varias familias cohabitando na mesma vivenda, cunha porcentaxe de menores de 18 anos de 47,9%. Algúns deles abandonaron o sistema escolar para colaborar na manutención da casa ou por fracaso escolar e dado o alto nivel de desocupación entre quen non contan sequera con formación profesional básica, moitos deles vagan polo barrio sen rumbo fixo o que alimenta a criminalidade e as adiccións.
A poboación é nun 88,3% arxentina, e atopamos presenza de bolivianos nun 6,2%, de paraguaios nun 3,4% e peruanos nun 2,1%, os arxentinos maiores de 18 anos son eles ou os seus pais na súa maioría provenientes doutras provincias que viñeron a buscar mellores oportunidades á Capital ou a súa zona de influencia.
Con respecto á cobertura de saúde atopamos que o 73,7% da poboación non posúe ningunha cobertura de saúde, nin obra social, nin mutual, nin privada, dependendo unicamente do sistema de saúde público que se atopa completamente saturado. Este dato implica que existe unha mesma proporción con respecto a quen ou son desocupados, ou cuentapropistas ou cun traballo formal están ?en negro? (quere dicir que non son declarados polos empleadores ante o fisco), xa que se non terían a asistencia médica que corresponde en cada caso.
No que corresponde ao ingreso mensual total do fogar (todo o diñeiro que os seus membros obteñen por mes), atopamos que o 22,7% do total dos fogares, reúnen un ingreso mensual menor a 1.000 $(182 euros). De acordo á percepción ao redor da satisfacción no consumo de bens e servizos nun 60,9% dos fogares expresaron que o que ingresaba mensualmente non lles alcanzaba para cubrir os gastos da canastra básica total (alimentos mais servizos que se consomen en cada fogar, nun mes), só un 7,8% dos fogares expresan que o gañado alcánzalles e teñen capacidade de aforro o resto, 31,3% alcanza exiguamente a cubrir os gastos necesarios. O barrio presenta un dos maiores niveis de NBI (Necesidades Básicas Insatisfeitas) da zona, cun 50,4% de familias que expresan estar preocupadas porque os alimentos non alcanzaron para cumprir o mes e non había diñeiro para comprar máis e un mesmo porcentaxe que refire non poder comprar na cantidade necesaria comidas balanceadas como carnes, verduras, lácteos e froitas.
Con respecto á participación da poboación barrial, tómase como basee o Plan Vida creado en 1994 pola actual Senadora Hilda González de Duhalde que é unha rede de 32.000 traballadoras veciñais, reunidas voluntariamente para asistir en accións de coidado da saúde aos nenos e nenas de toda a Provincia de Bos Aires. Esta Plan conseguiu o que hoxe se propón os principais organismos internacionais: mobilizar o capital social latente nunha comunidade.
Todas as actividades deste proxecto inscríbense dentro dos paradigmas actuais das políticas de loita contra a pobreza, pensándoa dun xeito integral e incorporando ao proceso de desenvolvemento á poboación marxinada, considerando á participación comunitaria como decisiva para promover cambios no modelo de atención centrado na persoa, na familia e na comunidade.
Todas as accións que a Fundación Ideas vén desenvolvendo en Vila Lamadrid desde o ano 2008 foron enteiramente posibles polo apoio e compromiso demostrado polos propios veciños: no 2008 realizouse unha investigación para coñecer a problemática de violencia domestica no barrio; no 2009 realizouse o relevamiento en 642 fogares xa mencionado, que foi posible grazas á tarefa dos veciños; e así mesmo, desde o 2009 vén levando a cabo un banco de compra de materiais xestionado polos mesmos veciños.
O presente proxecto busca ser sustentable no tempo, e para conseguilo considerou principalmente as preferencias, opinións maioritarias e intereses compartidos dos veciños. Neste sentido, tanto para os cursos de formación profesional que se fixen, como para os talleres e espazos de educación sanitaria, será a xente do barrio, quen decidirán os temas, é dicir, o equipo de proxecto proporá a temática de capacitación en oficios e posibles temas de charlas e talleres, e será a comunidade a que decidirá o que considere mellor. Da mesma xeito, o proxecto propón como terceiro obxectivo mellorar as condicións sanitarias daqueles fogares con necesidades básicas insatisfeitas, e será a comunidade quen decida en que fogares se realizarán as remodelacións necesarias.
O equipo do Proxecto traballará no uso de técnicas participativas de avaliacións (enquisas, grupo focales, talleres) tanto do proceso como ao finalizar o proxecto, medindo a calidade e o desempeño dos talleristas e profesores que darán os cursos, o grao de satisfacción por parte dos alumnos (novos e mulleres adultas) e o nivel de internalización dos contidos propostos. Mesma metodoloxía utilizásese para medir a calidade na atención tanto no relativo ao profesional como ao humano do persoal de saúde (medico, enfermeiras, axentes sanitarios) e que se contraten. Estes monitoreos sistemáticos permitirán construír informes onde se medirá o impacto das accións tanto cualitativamente como de xeito cualitativo.
A medición cualitativa realizarase mediante entrevista a informantes clave detectados a partir das enquisas e o relevamiento censal. O propósito de entrevistar aos informantes clave é profundar con ell@s as mellores estratexias para xerar espazos participativos da comunidade, en especial daquelas familias resistentes á integración. Así mesmo solicitarase nas entrevistas aos informantes clave o acompañamento ao proxecto para a xeración de maior participación e empoderamiento por parte dos veciños.
En canto ao diagnóstico a realizarse en Avellaneda realizaranse 850 entrevistas a adultos maiores, para lograr unha mostra significativa, nas que se lles realizará unha Enquisa consultándoos acerca de diversas cuestións como: se viven sos ou con outra familia (fillos, netos, etc.), tipoloxías do o seu fogar e o seu barrio, con que servizos contan no mesmo, entradas económicas, se estas son suficientes para o seu sostemento e se lles é posible aforrar ou non. Sendo esta localidade aínda un lugar onde hai industrias instaladas se senten que son contaminantes. Finalmente consultaráselles como utilizan o seu tempo libre.
Traballarase cos datos que se obteñan para realizar unha proposta de mellora que se entregará ao Municipio e ademais servirá para axustar os obxectivos e servizos do Centro de Xubilados para poder ser máis efectivos nas prestacións que se ofrecen.